Bifreiðahlunnindi eru algengustu fríðindi í íslenskum rekstri, en eru gjarna misskilin. Grunnreglan er einföld: einkaafnot af bifreið sem launagreiðandi lætur starfsmanni í té teljast skattskyld laun og fara í staðgreiðslu eins og önnur laun. Þetta er ekki bókhaldslegt smámál. Þetta snertir launastefnu, kostnaðarmódel, reglufylgni og samskipti við starfsfólk.

Hlunnindamat 2026: prósenta, stofn og aldurslækkun

Í skattmati ríkisskattstjóra fyrir tekjuárið 2026 er hlunnindamat vegna bifreiðahlunninda almennt reiknað sem hlutfall af viðmiðunarverði bifreiðar. Fyrir bifreið knúna jarðefnaeldsneyti er hlunnindamat 28% á ári, en 20% ef bifreið er knúin rafmagni, vetni eða metani. Viðmiðunarverð er í reynd upphaflegt kaupverð með virðisaukaskatti, eða verð samkvæmt verðlista þegar umráð hefjast ef bifreið er ekki í eigu launagreiðanda, til dæmis í rekstrarleigu. Þetta skiptir miklu í samningum þar sem mánaðarleg leigugreiðsla segir ekki til um stofn hlunnindanna.

Viðmiðunarverð má lækka með aldri bifreiðarinnar. Heimilt er að færa stofninn niður um 10% á ári, í fyrsta skipti á árinu eftir kaupár eða eftir að launagreiðandi fær umráð. Lækkunin á þó ekki að ganga lengra en niður í 50% af upphaflegu verði. Þessi regla er einföld á blaði en verður flókin í framkvæmd ef fyrirtæki hefur ekki skýra skráningu á því hvenær umráð hófust og hvaða verðlisti átti við á þeim tíma.

Þegar starfsmaður greiðir rekstur: lækkun sem þarf að reikna með við mat bifreiðahlunninda

Reglurnar gera ráð fyrir lækkun bifreiðahlunindahlunninda ef starfsmaður greiðir sjálfur rekstrarkostnað í skilningi skattmats, svo sem eldsneyti eða rafmagn, smurningu og þrif. Þá er heimilt að lækka hlutfallið um 6% fyrir bifreið knúna jarðefnaeldsneyti eða 3% fyrir rafmagn, vetni eða metan. Fyrir hreina rafmagnsbifreið er líka sértæk útfærsla: ef starfsmaður hleður á eigin kostnað en annar rekstrarkostnaður er greiddur af launagreiðanda má miða við 19% í stað 20%.

Þetta er í framkvæmd samningsatriði en þarf að vera kristaltært: hver borgar hvað, hvernig það er sannað og hvernig það birtist í launakerfi og á launaseðli. Ef ferlið er óskýrt verður launavinnslan leiðréttingakerfi og áhættan færist yfir í frávik, fyrirspurnir og óþarfa óvissu í samskiptum við starfsfólk. Í því samhengi er gagnlegt að tengja bifreiðahlunnindi við heildarrammann um laun og skil, sjá Bókhald fyrirtækja á Íslandi: vinnulag, lög og skattaumhverfi.

Spurningin er sjaldnast hvort bifreið borgi sig almennt. Rétta spurningin er hver er raunverulegt virði bifreiðarinnar fyrir starfsmann, miðað við skattbyrði og það sem annars þyrfti að greiða úr ráðstöfunartekjum. Hlunnindi hækka skattstofn án þess að reiðufé komi í hendur. Á sama tíma greiðir launagreiðandi tryggingagjald af launum og hlunnindum og tryggingagjaldshlutfallið er 6,35% árið 2026.

Í framkvæmd verður samanburðurinn tvískiptur. Starfsmaður ber skattkostnað af hlunnindunum en sparar sér útgjöld sem annars færu í bifreið, tryggingar og rekstur. Launahækkun skilar reiðufé en starfsmaður þarf þá að fjármagna bifreiðina sjálfur og bera allan kostnað. Þess vegna þarf einfalt reiknilíkan í launaviðtölum, ekki almenna tilfinningu um hvað sé hagstæðara.

Næsta skref: Setja einfalt reiknilíkan fyrir launaviðtal þar sem bifreiðahlunnindi, skattáhrif og rekstrarkostnaður eru borin saman við jafnháa launahækkun áður en samið er.